Κύμα ακρίβειας: Με το... σταγονόμετρο οι προσωπικές αγορές των καταναλωτών

Η πλειονότητα των Ελλήνων καταναλωτών βάζει στην ...άκρη τις αγορές για προσωπικά αντικείμενα, όπως ρούχα και παπούτσια και είδη για το σπίτι προκειμένου αφενός να ανταποκριθεί στις υπόλοιπες υποχρεώσεις, αφετέρου, λόγω της ανησυχίας για το συνεχιζόμενο κύμα ακρίβειας.

Έρευνα του ΙΕΛΚΑ δείχνει μάλιστα ότι το ποσοστό των Ελλήνων που δηλώνει ότι αναβάλλει τις προσωπικές του αγορές έχει αυξηθεί κατά τη διάρκεια του έτους, καθώς ενώ στην προηγούμενη μέτρηση του Απριλίου έφτανε το 75%, στην πιο πρόσφατη – την περίοδο από 29 Αυγούστου έως 2 Σεπτεμβρίου 2022- αγγίζει το 83%.

Αξίζει δε να σημειωθεί ότι η αυξητική αυτή τάση αυτή αποτυπώθηκε κατά τη χρονική περίοδο κατά την οποία η αγορά ανέμενε μεγαλύτερη κίνηση λόγω της θερινής εκπτωτικής περιόδου. Άλλωστε σύμφωνα με τα στοιχεία των εκπροσώπων του λιανεμπορίου παρατηρήθηκε επιφυλακτικότητα των Ελλήνων καταναλωτών στις αγορές προϊόντων ένδυσης και υπόδησης και κατά τη διάρκεια των πρόσφατων θερινών εκπτώσεων με τον όγκο των πωλήσεών τους να περιορίζεται κατά -18% και τον τζίρο κατά -13%.

 Την ίδια στιγμή, όπως προκύπτει από την έρευνα του ΙΕΛΚΑ, το 44% των καταναλωτών αποφεύγει να προχωρά σε αγορές, προκειμένου να έχει χρήματα σε μία περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Η τάση αυτή η ενώ καταγράφηκε και την προηγούμενη περίοδο της υγειονομικής κρίσης, σήμερα εμφανίζεται αρκετά εντονότερα, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία.

Μαγειρεύουν περισσότερο στο σπίτι

Σε ποσοστό 27% τέλος, οι καταναλωτές δηλώνουν ότι πλέον μαγειρεύουν περισσότερο στο σπίτι σε σχέση με την περίοδο πριν από την ενεργειακή κρίση, περιορίζοντας με αυτό τον τρόπο τις εξόδους για φαγητό καθώς και τις δαπάνες για παραγγελίες dlivery.

Κάτι άλλωστε που έχει αρχίσει να αποτυπώνεται και στην κατανάλωση στα καταστήματα εστίασης με τους επιχειρηματίες του κλάδου να ανησυχούν ότι το φαινόμενο θα γίνει εντονότερο όσο πλησιάζουμε προς τον χειμώνα και ο προβληματισμός των καταναλωτών για το ενεργειακό κόστος και τη θέρμανση θα είναι μεγαλύτερος.

Κρυφές αυξήσεις: Παιχνίδια με τις τσέπες των καταναλωτών

Μια παροιμία λέει πως τα ακριβά αρώματα μπαίνουν σε μικρά μπουκαλάκια. Κάπως έτσι τείνουν να είναι και τα προϊόντα στα ράφια των αλυσίδων σουπερμάρκετ αφού οι επιχειρήσεις προχωρούν σε μείωση της ποσότητας των προϊόντων και σε μικρότερες συσκευασίες, με τις τιμές όμως να παραμένουν ίδιες.

Η τάση αυτή έχει εδώ και χρόνια εμφανιστεί στη διεθνή αγορά και πλέον επεκτείνεται και στην Ελλάδα, μιας και το ράλι των τιμών οδηγεί τους καταναλωτές να περιορίζουν τις αγορές τους στα απολύτως απαραίτητα, ενώ την ίδια ώρα οι επιχειρήσεις αναζητούν τρόπους για να μη χάσουν την πελατειακή τους βάση.

Σε κάθε περίπτωση, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις καταναλωτών που έχουν διαμαρτυρηθεί βλέποντας τις ποσότητες να μειώνονται αλλά τις τιμές να παραμένουν ίδιες ή και να αυξάνονται, ενώ καταναλωτικές οργανώσεις κάνουν λόγο για παραπλάνηση.

Η περίπτωση της φέτας

Σύμφωνα με δημοσιεύματα του ηλεκτρονικού Τύπου, γαλακτοβιομηχανίες φέρονται να έχουν λανσάρει ήδη μικρότερη συσκευασία φέτας, διατηρώντας αμετάβλητη την τιμή του προϊόντος, ενώ αντίστοιχη κίνηση έγινε και στο στραγγιστό γιαούρτι.

Στην ίδια γραμμή, εταιρείες σνακ έχουν κυκλοφορήσει μικρότερες συσκευασίες, με τους ειδικούς να προβλέπουν ανάλογες πρωτοβουλίες και σε άλλες προϊοντικές κατηγορίες. Πρόκειται για ένα «τρικ», ένα παιχνίδι, όπως εξηγούν άνθρωποι της αγοράς, που επιστρατεύουν οι εταιρείες για να μη «φανούν στην τσέπη του καταναλωτή» οι ανατιμήσεις και να περάσουν έτσι την επιπλέον επιβάρυνση στην τελική τιμή χωρίς να γίνει άμεσα αισθητή. 

Συγκεκαλυμμένες αυξήσεις

Σύμφωνα με τον καθηγητή του Τμήματος Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιο Μπάλτα, «αρκετές επιχειρήσεις στο εξωτερικό μειώνουν την ποσότητα του προϊόντος που περιέχει η συσκευασία του για να αντιμετωπίσουν το αυξημένο κόστος παραγωγής, με συνέπεια να μην αυξάνουν καθόλου ή αισθητά την τιμή της συσκευασίας».

Αυτό, όπως εξηγεί, ψυχολογικά για τον καταναλωτή λειτουργεί καθώς, αν και το κόστος ανά μονάδα βάρους ή ανά μονάδα όγκου αυξάνεται, η λιανική τιμή της συσκευασίας είναι ίδια όταν φτάνει να το επιλέξει στο ράφι.

Οι συρρικνωμένες συσκευασίες, σύμφωνα με τον κ. Μπάλτα, φέρνουν συγκεκαλυμμένες ανατιμήσεις και είναι άλλο ένα πρόβλημα που δημιουργεί ο πληθωρισμός για τους καταναλωτές. Οι τελευταίοι συνήθως δέχονται τη μεγαλύτερη οικονομική πίεση καθώς αποτελούν το τελευταίο στάδιο του δικτύου διανομής του προϊόντος και δεν είναι σε θέση να μετακυλίσουν σε άλλους μέρος από το βάρος του πληθωρισμού.

Τι υποστηρίζει η βιομηχανία

Κύκλοι προσκείμενοι στη βιομηχανία υποστηρίζουν ότι η πρακτική αυτή, η οποία είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στο εξωτερικό, κάθε άλλο παρά παραπλανητική είναι και έχει δύο στόχους.

Ο πρώτος σχετίζεται με τη μείωση της σπατάλης προσφέροντας στους καταναλωτές τη δυνατότητα να αγοράζουν σε μικρότερες ποσότητες προϊόντα που σε διαφορετική περίπτωση ίσως δεν θα αγόραζαν για οικονομικούς λόγους ή θα πέταγαν.

Ο δεύτερος λόγος σχετίζεται με τη διακίνηση – μεταφορά των προϊόντων αλλά και τη θέση στο ράφι. Οι μικρότερες συσκευασίες είναι πιο ευέλικτες στην τοποθέτησή τους στα ράφια αλλά και στη μεταφορά τους, κι έτσι οι βιομηχανίες έχουν τη δυνατότητα να «εκμεταλλεύονται» τις μικρότερες συσκευασίες και να διακινούν περισσότερους κωδικούς, κάτι που σε διαφορετική περίπτωση θα ήταν ασύμφορο. Είναι λοιπόν, όπως λένε, καθαρά θέμα μάρκετινγκ και τίποτε άλλο αφού πάντα αναγράφεται στο ράφι η τιμή ανά κιλό προϊόντος, όπως προβλέπει ο νόμος, για να μπορεί ο καταναλωτής να συγκρίνει.

Πτώση πωλήσεων. Η ακρίβεια που κατακλύζει τα ράφια των σουπερμάρκετ έχει οδηγήσει τους καταναλωτές σε σημαντική μείωση των αγορών τους. Είναι ενδεικτικό ότι ο όγκος πωλήσεων τον περασμένο Μάιο υποχώρησε κατά 8% με 10%, ενώ παράγοντες της αγοράς θεωρούν ότι η πτωτική τάση θα συνεχιστεί και τους επόμενους μήνες (πάντοτε σε επίπεδο όγκου πωλήσεων).

 

Σούπερ μάρκετ: Έρχεται νέο μπαράζ ανατιμήσεων

 Η πληθωριστική «ωρολογιακή βόμβα» έχει απασφαλίσει και ο αντίκτυπος σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις είναι πια απρόβλεπτος, καθώς το νέο κύμα ακρίβειας αναμένεται σφοδρότερο.

Από τις αρχές Ιουνίου, στα λογιστήρια των σουπερμάρκετ έχουν αρχίσει να φτάνουν τιμολόγια με αυξήσεις που ξεκινάνε από 10-11% αναφέρουν στελέχη της αγοράς, όταν σχεδόν στο σύνολο των προϊόντων ήδη οι τιμές αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 5 με 6% μέσα στον Μάιο.

Με τον δείκτη των ειδών διατροφής να ξεπερνά για δεύτερο μήνα στη σειρά ακόμα και το ρεκόρ του μέσου πληθωρισμού (σ.σ. οι τιμές στη συγκριμένη κατηγορία τον εφετινό Μάιο αυξήθηκαν 12,1% σε ετήσια βάση με τον δείκτη τιμών καταναλωτή στο 11,3%, ενώ τον Απρίλιο είχαν αυξηθεί 10,9% με τον δείκτη τιμών καταναλωτή στο 10,2%), οι εκτιμήσεις για τον Ιούνιο είναι ακόμα πιο δυσοίωνες.

Η εκτίναξη των τιμών σε πρώτες ύλες, ενέργεια, μεταφορές και συσκευασία δίχως μάλιστα να υπάρχουν ορατές ενδείξεις αποκλιμάκωσης, έχει εγκλωβίσει βιομηχανία και βιοτεχνία, με αποτέλεσμα να προχωρούν σε ανατιμήσεις παρότι οι καταναλωτές γεμίζουν το καλάθι του σουπερμάρκετ με προσφορές και φθηνότερα προϊόντα προκειμένου να τα βγάλουν πέρα.

Οι νέες ανατιμήσεις εκτιμάται ότι θα φτάσουν στο ράφι μέσα στις επόμενες τρεις – τέσσερις εβδομάδες με τα χαρτικά, το γάλα, και τα τυριά να είναι από τα ταχυκίνητα καταναλωτικά είδη που θα (ξανά) ακριβύνουν.

Ανατιμήσεις πάνω από 20%

Στο τρίμηνο που έχει μεσολαβήσει από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ένα καλάθι με 25 είδη καθημερινής ανάγκης έχει ακριβύνει κατά 6,2%. Και το πιο ανησυχητικό είναι πως οι ανατιμήσεις διαχέονται σε όλα τα προϊόντα και όχι μόνο σε εκείνα που έχουν άμεση σχέση με τις εισαγωγές πρώτων υλών από Ρωσία και Ουκρανία.

Καλάθι 25 προϊόντων	1-Μαρ-22	10-Ιουν-22
Αυγά μεσαία 6 τεμάχια	2,29	2,75
Αλεύρι 1 kg	1,28	1,54
Αναψυκτικό Cola 1,5 lt	1,47	1,48
Υγρό απορρυπαντικό πιάτων 400 ml	1,73	1,92
Ελαιόλαδο παρθένο 1 lt	7,66	8,44
Τυρί φέτα 400 g	4,84	5,5
Ηλιέλαιο 1 lt	3,62	4,35
Μπανάνες εισαγωγής	1,43	1,51
Ρύζι 1 kg	4,23	4,26
Γάλα νωπό πλήρες (παστεριωμένο) 1 lt	1,38	1,42
Αραβοσιτέλαιο 1 lt	4,02	4,75
Καφές στιγμιαίος 200 g	7,29	7,05
Φακές 500 g	1,88	1,85
Κοτόπουλο νωπό ολόκληρο 1 kg	3,35	2,93
Γιαούρτι 5% λιπαρά 500 g	2,28	2,18
Μακαρόνια Νο6 500 g	0,97	1,02
Μήλα στάρκιν χύμα 1 kg	1,31	1,67
Μεταλλικό νερό 6×1,5 lt	1,79	1,63
Πατάτες Κύπρου νωπές 3 kg	3,45	3,72
Σοκολάτα 100 g	1,47	1,53
Χαρτί υγείας 8 τεμάχια	4,31	4,65
Μαργαρίνη 500 g	2,68	2,63
Χυμός ντομάτας 500 g	0,79	0,77
Γαλοπούλα καπνιστή 160 g	2,44	2,48
Ψωμί για τοστ 500 g	1,85	2,08
ΣΥΝΟΛΟ	69,81	74,14

Τα αυγά για παράδειγμα ακρίβυναν σε ποσοστό 20% με βάση τα στοιχεία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας e-Καταναλωτής του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων. Συγκεκριμένα, από 2,29 ευρώ την 1η Μαρτίου, που ήταν η μέση τιμή, στις 10 Ιουνίου είχε φτάσει στα 2,75 ευρώ.

Το ίδιο διάστημα κατά 10,1% αυξήθηκε η μέση τιμή του ελαιόλαδου, από 7,66 ευρώ το ένα λίτρο, η τιμή εκτινάχθηκε στα 8,44 ευρώ.

Πολύ μεγαλύτερη του μέσου όρου της αύξησης του καλαθιού ήταν η ποσοστιαία που «είδε» και το επώνυμο υγρό απορρυπαντικό για τα πιάτα, χωρίς μάλιστα να έχει άμεση σχέση με τον πόλεμο. Ειδικότερα, ανατιμήθηκε σε ποσοστό της τάξης του 11%, από 1,73 ευρώ στο 1,92 ευρώ (μπουκάλι των 400 ml).

Ίδια εικόνα και στη μέση τιμή της φέτας (συσκευασία των 400g). Μεταξύ της 1ης Μαρτίου και της 10ης Ιουνίου αυξήθηκε κατά 13,6% (από 4,84 ευρώ στα 5,5 ευρώ).

Η μέση τιμή για ένα κιλό επώνυμο αλεύρι για όλες τις χρήσεις στα ράφια των σούπερ μάρκετ ήταν την 1η Μαρτίου στο 1,28 ευρώ. Στις 10 Ιουνίου με βάση τα στοιχεία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας e-Καταναλωτής, η μέση τιμή ανέβηκε κατά 20,3% στα 1,58 ευρώ.

Στο επώνυμο αραβοσιτέλαιο (μπουκάλι του ενός λίτρου) η αύξηση της τιμής καταναλωτή ήταν 18,1%, στο ηλιέλαιο 20,1%, ενώ στο ψωμί του τοστ (συσκευασία  των 500g) η άνοδος στη μέση τιμή μεταξύ της 1ης Μαρτίου και 10ης Ιουνίου ήταν 12,4%, στο 2,08 ευρώ από 1,85 ευρώ.

Σε ποσοστό 7,8% αυξήθηκε η μέση τιμή στις πατάτες. Συγκεκριμένα, ένα κιλό πατάτες Κύπρου την 1η Μαρτίου πωλούνταν στους πάγκους μαναβικής των αλυσίδων σούπερ μάρκετ προς 1,15 ευρώ (μέση τιμή), ενώ στις 10 Ιουνίου η τιμή είχε ανέβει στο 1,24 ευρώ. Κατά 8 λεπτά του ευρώ ακριβότερα πωλούνταν το ίδιο διάστημα και οι μπανάνες, από 1,43 ευρώ στο 1,51 ευρώ.